Ellebel op Hitipeuw.NL
Let there be light
HITIPEUW.NLHomeLibraries/bibliothekenBibliotheek MKC Houtenlanterns/lantaarnpalenreizen
Prikbord/varia
Let there be lightContact
columns



Indische Rondvaart 24 mei 2016

 

Het avontuur van Oelie, Nootje en Kaatje op de Indische boottocht

 

Daar liepen ze dan, samen in de Kalverstraat van Amsterdam op weg naar … Tja op weg naar waar ook alweer?
Ergens bij de Stopera moesten ze zijn. Tijdens hun wandeling hoorden ze mensen voor hen praten over een Indische boottocht bij de Stopera.
 
Dat zou een mooie kans zijn. Misschien kunnen we op die boot mee terug naar de Molukken, want dat is ons thuisland.
De drie noten, genaamd Foelie, Noot en Muskaat, waren samen met een heleboel andere nootmuskaten en een enkele verdwaalde foelie, terecht gekomen in Nederland. We zijn twee maanden terug ontsnapt uit een container van stichting TitanÉ uit Houten en worden vast niet gemist.
Maar wat is het toch koud zeg!. We missen de warme zon, de bruine mensen, de vrolijke taal, geuren en kleuren!. Hier in Nederland is alles zo koud en wit, hoewel de samenleving aardig begint te kleuren!
 
Zoals het meestal bij de Molukkers gaat, hebben wij ook koosnaampjes, dus werd het Oelie, Nootje en Kaatje.
Hoe wij in Holland toch een beetje bekend zijn? Dat is een lang verhaal en het begon heel veel eeuwen terug, toen de Hollanders op avontuur gingen. Zij stapten toen op hun boten en gingen links- of rechtsom de aardbol rond. Nootmuskaat is al eeuwenlang een bekende smaakmaker in de Nederlandse keuken.
 
En wij drietjes willen nu ook nog wel die geschiedenis hierover horen en dat kan blijkbaar op die Indische Boottocht.
Warempel, daar zien wij een vlag, ze noemen het hier een “banner” (verengelst) met daarop vermeld: ‘Indische Rondvaart’.
Sommige nieuwsgierige mensen lopen na het lezen ervan door: “Oh dat is voor Indische mensen, dus niet voor ons”. Misschien is het toch beter om er “Indië boottocht” op te zetten …
 
Stiekem springen wij behendig op de boot en gaan ergens bij het raam op een richel een plekje zoeken.. Wij vallen niet op en de deelnemers aan de boottocht hebben het veel te druk met elkaar. Ze hebben het soms zo druk met elkaar, dat ze vergeten, dat de gidsen moeite hebben om hun verhaal over te brengen. En daar kom je toch allemaal eigenlijk voor, die vergeten geschiedenis uit het verre oosten.
 Op een placemat staan mooie plaatjes, soms van gebouwen en vaak een detail uit een gebouw, dat we passeren. Dit is soms verwarrend, want je zoekt naar de vorm van een bepaald gebouw, maar dan zie je alleen een foto van een schilderij of een ander kunstwerk, dat zich in het gebouw bevindt. Daarnaast krijg je gelukkig ook nog informatie over de route met haar gebouwen met iets meer informatie erover. Dat kun je meenemen naar huis om het nog eens rustig na te lezen en misschien hierover wat verder te gaan zoeken.
 
Van het luisteren naar de gidsen en het bekijken van de deelnemers aan de boottocht krijg je wel trek in iets lekkers. De deelnemers genieten van een plakje spekkoek en krijgen ook nog warme en koude dranken. Ze zien ons niet en wij kijken lijdzaam toe, we hebben ook geen tasje met een natje en een droogje meegenomen.
De tocht voert ons van de Stopera via het water naar de handelsgebouwen aan de Oude Turfmarkt. Wist u dat het Allard Pierson Museum is gevestigd in het pand van de voormalige Nederlandse Bank en dat “dokter djawa”/journalist Abdul Rival in 1899 als eerste inlandse student Europese kunst woonde aan de Grimburgwal in het Binnen Gasthuis? Via het Scheepvaartmuseum gaan we terug en passeren nog meer gebouwen, die door hun geschiedenis zijn verbonden aan onze geschiedenis.
In de Hortus Botanicus op de Plantage Middenlaan zijn allemaal exotische planten te zien en velen met medicinale krachten. Aan de Herengracht passeren wij nog meer bekende gebouwen en varen we langs de zgn. gouden bocht. Van al die rijkdommen hebben onze kruidnagel-, koffie- en nootmuskaatboeren helaas zelf niet al te veel geprofiteerd. De opbrengsten zitten in al die gebouwen langs de grachten in Amsterdam!
 
Via de Herengracht komen wij langs de Korsjespoortsteeg, hierlangs is gevestigd op nummer 20 het Multatuli Museum. Hij kwam op voor de inlanders en is onze held.
Aan de Keizersgracht en Leliegracht  bevinden zich ook panden met een verhaal. Op de Leidsegracht 92 bevond zich een pension waar de gebroeders Tehupeiory hebben gewoond. In de vorige eeuw kwamen zij naar Nederland om geneeskunde te studeren. Lees hiervoor het boek:‘Tussen Ambon en Amsterdam’ van de schrijver Herman Keppy.
 
Jaagghh, en dan wordt er een lunch geserveerd: een kleine rijsttafel op een bordje in de vorm van een bootje. Oelie, Nootje en Kaatje worden helemaal flauw van de lekkere trek, zo zielig.
 
De gidsen proberen nog zoveel mogelijk verhalen en anekdotes te vertellen bij de nog te passeren gebouwen langs de grachten en voor iedereen het in de gaten heeft zijn wij terug bij de Stopera.
Het beginpunt van de tocht is ook het eindpunt.
 
De organisatoren van de boottocht, Cerita Fakta, de gidsen Peter Bouman en Frans Leidelmeijer en de uitmuntende catering van Tino en Carol Pattipilohy worden hartelijk bedankt en natuurlijk ook de schipper van de rondvaartboot.
En als je in Amsterdam bent, ga die boottocht met interessante verhalen over de verbindingen van Oost en West maken. Slechts een tipje van de sluier is opgelicht.
 
Er is op de boot nog zoveel meer verteld, maar dat moet je gewoon zelf ervaren door mee te gaan. Een klasse-, bedrijfs-, vrienden-, vriendinnen- en / of familie-uitje wordt zoveel malen interessanter en hierdoor ook leerzaam. Het is goed als deze kant van de gedeelde geschiedenis ook te vinden is de Nederlandse Canon.
 
En wat gaan wij doen? De boot gaat niet verder dan rondjes maken binnen Amsterdam. Wij besluiten om maar mee te gaan als verstekelingen in de tas met die ene dame, die in de bibliotheek MoluksKennisCentrum in Houten werkt! Wij hoorden haar dat vertellen aan andere gasten aan hun tafel. Toevallig zit in datzelfde gebouw ook TitanE, die ons tegen redelijke prijzen wil verkopen aan consumenten in Nederland.
Zij willen ons en andere produkten uit de Molukken hier verkopen in Nederland. Wat die andere produkten zijn? Sagomeel en sempe’s. Sagomeel doe je in zo’n sempe, schaal om er papeda (pap) van te maken, die je met een lekker sausje kunt eten, met vis en krabbetjes of zo. Er zijn ook mooie trommels meegekomen, want er schijnt veel vraag hier naar te zijn.
Als het goed is zullen de nootmuskaatboeren op de Molukken hiervan profiteren door goede, dus redelijke beloningen. Wij, Oelie, Nootje en Kaatje werken hier graag aan mee, dus koop die zak met verse nootmuskaten! De Nederlanders en hun Medelanders gaan in de herkansing, grijp die kans.

 

 

[met een knipoog: Ellen Hitipeuw]


Mei 2016, herz. versie 2019
Om te downloaden: klik hier



oktober 2014 

Kinderen zijn een brug naar de hemel, levenswijsheid uit Perzië

Verschrikkelijk, wat een puinhoop als ik mijn werkkamer inloop. Ik zoek het hoognodige en ren snel de kamer uit! Een stemmetje binnen in mij zegt, dat ik echt moet beginnen met opruimen.
Ik zal wel moeten, want mijn echtgenoot is al bijna klaar met de renovatie van de andere zolderkamer. Daarna wil hij doorpakken naar de ‘achterkamer’, mijn werkkamer dus.
Iedere keer als ik besluit om een begin te maken aan het schiften van de enorme bergen papier, lees archiefmateriaal, komt er weer iets tussen. Dat heb je, als je vrijwilligerswerk doet in een … bibliotheek. Af en toe gebeurt het, dat er elders mensen gaan verhuizen of hun zolders opruimen. Dan kom ik in beeld, die ene die in Houten een bibliotheek beheert. Wéér een excuus om met iets anders bezig te zijn dan mijn eigen spullen op te ruimen. En daar ga ik weer op pad naar een adres, waar dozen vol boeken en bijzonder inventaris hun weg naar Houten zullen vinden. Vaak zit er ook spul bij, dat niet wordt opgenomen in de catalogus. Dan bieden wij die aan aan eigen personeel, andere instellingen en bezoekers. Vervolgens is de kringloopwinkel aan de beurt.

Verbinding met bijzondere mensen
Dan krijg ik een mail, of ik uit wil kijken naar een klein boekje, een kadootje van oud minister mw Til Gardeniers-Berendsen. Ja, dat boekje heb ik in handen gehad en het verbaasde me, dat dit boekje door de schenker niet zelf werd gehouden. Ach ja natuurlijk, zij moest alles zo snel leegmaken in de woning vanwege de verkoop ervan, dat de verdeling van de boeken aan mij werd overgelaten. Ik zou het boekje gaan zoeken met een collegaatje en het apart leggen. Het betrof een boekje met levenswijsheid uit Perzië: Kinderen zijn een brug naar de hemel. Mevrouw Gardeniers had dit boekje als dank geschonken aan mevrouw Ita Amahorseija, mediaspecialist bij het Anne Frank Huis in maart 2000. Dit “Voor je “voorlichtende” steun in moeilijke tijden! Bedankt, Itha! Til Gardeniers”. Alweer 14 jaren geleden.

Twaalf stapels moet ik doorworstelen
Allemaal leuk en aardig, maar mijn eigen werkruimte schreeuwt ook om aandacht. Ik begin maar bij de werktafel bij het raam, die inmiddels na jaren is dichtgegroeid met stapels paperassen, boeken, foto’s , DVD’s en andere prullaria. Als je iets uit de ene stapel papier wilt halen, moet je uitkijken dat de stapel ernaast niet gaat schuiven. Een domino effect met omvallende, verschuivende papierladingen!!!! Vervolgens maak ik weer nieuwe stapels en dan lijkt het allemaal weer netjes opgeruimd. Wie oh wie houdt wie voor de gek?
Twaalf stapels moet ik doorworstelen om daarna het besluit te nemen: die gaat in de bak voor MIKS/MKC, de bak van Gunung Batu/KND, de bak van de kringloopwinkel, de bak van privezaken of de tas van papier weggooien. Wonderbaarlijk gaat het me steeds makkelijker af om de tas van papier weggooien te vullen.

Een prachtige preek over geloofskeuze
Bij stapel 4 kom ik veel zaken tegen van de bibliotheek in Houten. Toespraken en preken … heb ik die titel niet eerder gezien? Een preek van predikant Verry Patty met de titel: Kinderen zijn een brug naar de hemel (levenswijsheid uit Perzie) Lukas 18, 15-17 & Johannes 14, 6. Een prachtige preek over geloofskeuze, het Evangelie als “supra-nationale kracht” en de aanraking, waarom ouders willen dat Jezus hun kind aanraakt. Het betreft de preek bij een doopdienst op Reformatiedag, Amsterdam 31 oktober 2004. Alweer 10 jaren geleden.
We ontstijgen politiek, religie, cultuur en verbinden ons met levenswijsheden uit de antieke wereld van Perzie. Ik deel graag enkele uitspraken: “alleen wie ons dierbaar is sterft altijd te vroeg” “Een gebroken arm kan nog werken, een gebroken hart niet.” en “Wie nooit leed heeft aanvaard, heeft het nooit gemakkelijk gehad”.

Zo vind je nog eens wat als je juist van alles weg wilt gooien.

Ellen Hitipeuw-Palyama,  
(met dank aan Ita Amahorseija voor de puntjes op de ‘í’)


Deze column downloaden:  klik hier






Code-R
het antwoord op ons drukke leven op ‘social media’!
 
We zijn zo druk op de vele ‘social media’, die ons hele leven beheersen!. Met onze mobieltje een foto maken en de bijna verplichting voelen die te delen op Facebook of ander vriendenforum. En anderen blijven ook niet achter en hupsakee … van culinaire hogstandjes uit dekeuken tot gezellig uitje of het wijzen op goede doelen of leuke kledingzaken, alles is te vinden op de digitale snelweg.
En dan is daar Code-R. Een code die er toe doet!. Kijken naar jezelf, zoeken naar de essentie van het leven. Ken jezelf, je geschiedenis, je zijn op deze aardbol.
Mijn vader zat bij de Koninklijke Marine van Nederland vanaf eind jaren ’40 van de vorige eeuw in Nederlandsch-Indie. Anderen zaten bij het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger in dienst. Na de onafhankelijkheid van Indonesie werden zowel soldaten van de KM als het KNIL overgebracht naar Nederland. Voordat de schepen de Nederlandse havens inliepen, werden de KNIL militairen ontslagen. De zgn Marine Molukkers bleven in dienst bij de Marine, kregen hun loon, terwijl de KNIL militairen, tegen hun wil ontslagen, het moesten doen met wat zakgeld. Ambonnezen, later Molukkers genoemd, bleven langer in Nederland dan de bedoeling was. De politieke en sociale wereld om hen heen veranderde. Op de een of andere manier moesten ook wij ons plekje in Nederland vinden.
25 april blijft een belangrijke dag, herdenken en vieren van de Republiek der Zuid-Molukken. Zelf ging ik ook met mijn gezin naar 4 mei op de Dam in de jaren ’70. Als ik dat vertelde in een molukse omgeving, vond men dat raar. “Dat is toch voor Nederlanders!”, maar daar ben ik het niet mee eens. Onze vaders en ooms waren in dienst van het Nederlandse leger, dan mag ik er toch van uitgaan, dat ook zij worden herdacht. Zo ook de herdenking bij het Indisch monument op 15 augustus in Den Haag. “Dat is voor Indischen!”. Mijn schoonvader vroeg mij beginjaren ’80 mee te gaan naar de herdenking in Den Haag, hij was uitgenodigd als een van de weinige overlevenden van het schip de Junyo Maru, dat in 19 44 werd getorpedeerd door een engelse onderzeeer in indische wateren. Die aandacht deed hem goed, dus ons ook. Ontkennen wij de geschiedenis van onze vaders in het leger, dan nemen wij hun bestaansrecht af.
Twee minuten stilte op deze bijzondere dagen, gun jezelf de rust om te zoeken naar de stilte. Te herinneren hoe anderen voor jouw vrijheid hebben gevochten. Te gedenken dat anderen onrecht bestreden in hun streven naar gelijkheid en te leven in vrijheid. We hoeven niets te zeggen, we hoeven er alleen te zijn. En als je er niet kunt zijn, neem dan twee minuten stilte in acht, waar je ook bent.
Dat er steeds meer Molukkers deze Code-R voor zichzelf vorm geven en present zullen zijn op deze dagen.
 
Ellen Hitipeuw-Palyama,
augustus 2013

Deze column downloaden: klik
hier

HITIPEUW.NLHomeLibraries/bibliothekenBibliotheek MKC Houtenlanterns/lantaarnpalenreizenPrikbord/variaLet there be lightContact
websites-tips
korte verhalen
favoriete liederen